Het leek me leuk om mijn eerste vijver op mijn site te zetten zoals ik er ook mee in het koiblad van de NVN gestaan heb.
Dit stuk is te vinden in nummer 39  en speelde zich af in 2000..

De reden dat ik dit stukje schrijf is dat het lang heeft geduurd eer ik mijn vijver onder controle had. Vele experimenten zijn nodig geweest om de juiste aanpassingen te kunnen maken. Ook vind ik het belangrijk de fouten te vermelden die gemaakt zijn zodat anderen hier hun voordeel mee kunnen doen.

Maar laat ik mij eerst eens even voorstellen… Ik ben Jan, getrouwd met Anke, en wij hebben twee meiden te weten Lisa 10 jaar, en Cathy 8 jaar. Verder zijn wij in het bezit van een parkiet, een marmot (Wizzy) en een poes (Punky) van een jaar oud. Uiteraard hebben we, gezien mijn verhaal, ook een Koivijver met in totaal 38 kuub water. Deze vijver wordt bevolkt door ongeveer 50 uitsluitend Japanse Koi. In de hoek van de tuin is verder nog een natuurvijver met daarin een aantal goudvissen, een grote zonnebaars, en een 10 tal shubunkins.

In 1991 zo’n kleine 10 jaar geleden kreeg ik voor het eerst interesse in vijvers. Ik weet het nog goed het was net na de geboorte van mijn oudste dochter. Overigens heb ik deze interesse niet van een vreemde. Mijn vader heeft ook altijd iets gehad met amfibieën, reptielen en orchideeën. Een hobby waarin hij het heeft gepresteerd om de gehele schuur te verbouwen tot een prachtige kas met daarin slangen, hagedissen, vliegende draakjes en orchideeën. Ook ontbraken de cycliden niet wat uiteindelijk mijn voorloper van de Koi bleken te zijn.

De allereerste vijver hebben we aangelegd in het najaar van 1992. Een vijver met een oppervlakte van 4 vierkante meter en een inhoud van 5000 liter.

Het werd een echte natuurvijver waar een klein cv-pompje zorgde voor de watercirculatie. Een biologische filter gecombineerd met veel moerasplanten zorgen samen tot op heden voor het juiste evenwicht. Deze vijver is altijd helder en behoeft geen onderhoud. Het snoeien van de planten aan het einde van het jaar daargelaten. Via deze vijver die voor het grootste deel is aangelegd door buurman Jan, iemand met twee rechterhanden en eveneens vijver hobbyist (geen Koi) kwam ik voor het eerst in aanraking met Koi.

Om mijn allereerste vijver te voorzien van een redelijke visbezetting zijn wij op advies van een bekende uit ons dorp naar Mol in België gereden. Daar wordt op zondag altijd een dierenmarkt gehouden en men kon er goedkoop vissen kopen. Deze mogelijkheid werd meteen aangegrepen om er een familie uitje van te maken. Daar zijn altijd wel oren naar. Na een rit van ongeveer 2 uur arriveerden wij in Mol, een klein plaatsje met een traditionele markt. Op deze markt kon je zo ongeveer alles kopen wat leeft, waaronder ook diverse soorten aan vis. Zo kwamen we er Steuren, Euro Koi en allerlei andere soorten vis tegen. Uiteraard kon ik de verleiding niet weerstaan. En tweetal steuren en stuk of 10skubunkins aanvaardden met ons de terugreis.

Ik heb hier later veel spijt van gehad. De vis is er weliswaar goedkoop, maar de kreet: "goedkoop is duurkoop", gaat hier zeer zeker op. Op de markt in Mol worden de vissen tentoongesteld in zwembad bassins met daarin slechts een centimeter of 15 water. Boven op de ‘‘plasjes’’ water stond een onbarmhartige zon te branden. Eén ding kan ik u verzekeren: "Een dergelijke behandeling is niet goed voor de visjes." Dat bleek naderhand ook, want niet één van de gekochte visjes heeft het overleefd in mijn vijver. In ieder geval was dit een wijze les. Je kunt veel beter naar een goede koizaak gaan en daar de vis die je hebben wilt kopen. Het risico op eventuele problemen is dan een stuk kleiner.

Inmiddels na een tweetal gelukkige vijverjaren wilde ik er een paar visjes bij hebben. Omdat ik eigenlijk op zoek was naar Ghost Koi en deze spookjes bij het plaatselijke tuincentrum niet verkrijgbaar waren zijn wij naar Edo-Koi in Hazerswoude gereden. Daar aangekomen was ik onder de indruk van de kleuren en schoonheid van de Japanse Koi, en stond ik bovendien versteld van de afmetingen die deze vissen kunnen halen.

Vooral onder de indruk was ik van twee jumbo’s van ongeveer 1 meter die daarnaast ook nog eens handtam waren. Waar ik uiteraard als "leek" enorm van schrok, was de prijs die gevraagd werd voor een visje van 25 centimeter, maar liefst 300 á 400 gulden. Maar de liefde was al ontloken en na een kleine rondleiding werd besloten een tweetal kleine Koi mee te nemen. Uiteraard nam ik ook het boek "Koi" van Barry James mee. Na grondige bestudering van dit boek nam ik het ingrijpende besluit om een vijver aan te leggen van ongeveer 30 kuub. Uiteraard voorzien van de benodigde filters.

In eerste instantie werd ik enorm uitgelachen. De opmerking: ‘‘Ga je boven het dak van je schuur uit,’’ ligt mij nog goed in het geheugen. 30 kuub is niet weinig.

Mijn vissen

Een van mijn eerste daden was contact opnemen met Edo-Koi om te vragen of contactpersoon Gert-Jan een keer langs wilde komen voor advies. Uiteraard om daarbij ook een grondige berekening voor mij te maken wat ongeveer de kosten zouden zijn, voor de aanleg van de Koi vijver. Tot op heden moet ik nog steeds op de man wachten. Het geeft een indicatie van het bedrijf voor mij in ieder geval geen positieve. Ik heb verder geen andere handelaren meer benaderd, maar ben gewoon begonnen met de aanleg van de vijver.

Nu woon ik in een klein dorp en met een van mijn kennissen had ik afgesproken om met behulp van een kleine graafmachine het gat te graven. Al snel bleek echter dat de graafmachine te klein was voor het gat dat gegraven moest worden. Hij liep binnen de kortste keren vast in de grond. Dit omdat de grond niet afgevoerd werd en het gat te diep moest worden. Maar niet getreurd dit probleem was slechts van tijdelijke aard want er zijn ook grotere graafmachines bij ons in het dorp te vinden. Na een eigenaar van een grotere machine gebeld te hebben, was het gat snel gegraven. Alleen de bak van de kraan had al een inhoud van 2 kuub. Tel daarbij een grote vrachtauto en je hebt binnen de korte keren een gat van 2 meter diep en een omtrek van 20 meter. Dat de graafactie het nodige publiek trok, spreekt natuurlijk voor zich.

Al met al ontstond er een heel gat, waarbij zich tevens de eerste complicatie voordeed. Er lag namelijk een oude sloot die in het verleden vol was gestort met zand. Probleem hierbij is dat als je op grondwater niveau komt, het zand begint af te kalven. Deze oude sloot liep dwars onder mijn tuin door richting het terras en naar de bestaande vijver. Paniek al om, maar na het afdammen van de oude sloot, het ingraven van een stuk drainage slang en aanleggen van een afwateringsput was dit probleem snel opgelost.

Uiteraard ging het geheel natuurlijk gepaard met de nodige angst en zweetdruppels. Na het aansluiten van de twee bodemdrains, (naar mijn idee is één bodemafvoer te weinig) en het ingraven van de afvoerleidingen, werd in eerste instantie besloten om de vijver met folie te maken. Hier kwam ik echter snel op terug om het materiaal te dun en kwetsbaar was in mijn ogen. Polyester is in mijn ogen perfect materiaal. Voor als je een goede voorbereiding treft, kan je er alle vormen mee maken en stevigheid en duurzaamheid zijn wel de meest voorname eigenschappen. Wil men echter met polyester werken dan is het van het grootste belang dat veel aandacht wordt geschonken aan de ondergrond waarop gepolyesterd word.

Zo moet alles zo vlak mogelijk afgewerkt worden en hoe ronder de hoeken, hoe makkelijker het is om het aan te brengen. Ook hier moet ik toegeven dat deze ervaring uit eigen fouten is opgedaan. Ik heb namelijk de bekisting van hout gemaakt en de grootste fout hierbij is, dat ik helaas heb verzuimd een degelijke isolatie aan te brengen. Als ik nu wil verwarmen geef ik helaas veel warmte af aan het voorbij stromende grondwater. En om het hele dorp van vloerverwarming te voorzien is me iets teveel van het goede. Ook de bodem is van hout gemaakt waarvoor ik beter een dikke laag beton had kunnen nemen.

Daarnaast heb ik voor de afvoeren van de bodemdrains gebruik gemaakt van de gelijmde bochten en koppelingen in plaats van manchetmoffen. Tot op heden heb ik hier nog steeds spijt van. De bodem van de vijver ligt in klei, en de klein blijft altijd zakken. Een gelijmde bocht heeft geen speling, maar een bocht of koppeling met manchet, heeft 7 graden speling en gaat dus niet snel kapot door de beweging. Hier had een degelijk advies van een ervaren vijverbouwer uitkomst kunnen bieden.

Het polyesteren van de vijver was een hels karwei waarbij ik met harde werkers te doen kreeg. Zij waren twee dagen bezig met het aanbrengen van de diverse lagen en dat bij een tempratuur van 25 graden inclusief een mooi stralend zonnetje pal op hun hoofd. Dat dit hun veel zweetdruppels heeft gekost moge duidelijk zijn. Na het polyesteren heb ik een week gewacht om de polyester goed te laten uitwerken waarna het spannendste moment kwam… Namelijk het vullen van de vijver.

Gelukkig vergat ik niet de deksels op de bodemafvoeren te zetten en de stand van de watermeter op te nemen. Het vullen heeft bijna een dag geduurd en op het juiste niveau water gaf de meter 32 kuub water aan.

Nu konden we aan de slag met de filters welke alle door ons zelf zijn geïnstalleerd. Eerst werd er een degelijke betonvloer en vervolgens werden de wanden opgemetseld. Isolatie was hier niet vereist omdat de filters vrij in de filterkelder staan. En dit geheel in een goed geïsoleerd filterhuis staat. Waardoor het in de winter ook goed tegen de vorst is beschut.

Mijn filter systeem is als volgt opgebouwd: Aan de bodemafvoeren zijn een tweetal vortexen van Ton Hermans aangesloten. Deze vortexen zijn achter elkaar geplaatst en hebben elk een diameter van bijna 1 meter. Door een hoogte van bijna 180 cm zijn er grote ruimtes waarin het vuil prima kan bezinken. De waterinhoud is per vortex ongeveer 650 liter. Waarschijnlijk was het wel beter geweest elke bodemdrain op een aparte vortex aan te sluiten maar hier kwam ik pas later achter.

Mijn eerste filter vortexen van Ton Hermans

Reden hiervoor is het feit dat iedere vortex dan langzamer draait maar dit heb ik later op een andere manier weten op te lossen. Na verschillende experimenten heb ik extra CV pompje gekoppeld aan de instroom van de eerste vortex. Hierdoor ben ik in staat de eerste vortex langzamer te laten draaien waardoor het vuil meer tijd krijgt om te bezinken.

De totale doorstroming door het filtersysteem bedraagt zo’n 8000 liter per uur. Door het aanleggen van het al eerder genoemde extra pompje in de instroom van de eerste vortex is de draaisnelheid in de eerste vortex terug gebracht naar ongeveer 5000 liter per uur.

Zowel de eerste alsook de tweede vortex zijn gevuld met borstels. In de eerste vortex zijn er een 20 tal geplaatst van 30 cm lang, de tweede is voorzien van 50 stuks met een lengte van 50 cm. Niet iedereen zal het eens zijn met borstels in de eerste vortex maar deze werkwijze bevalt mij toch het beste. Het vuil wat niet bezinkt wordt opgevangen door de eerste 20 borstels die elke twee weken uit het systeem én schoongemaakt worden.

Door deze werkwijze ontlast ik de tweede vortex. De hierin geplaatste borstels worden elke 2 weken flink door elkaar geschud om zodoende het vuil los te maken. Zo heb ik hier naast een mechanische filtering ook al een biologische. Tijdens deze schoonmaakbeurt zet ik gedurende een uurtje de pompen stil. Hierdoor heeft het vuil rustig de tijd te bezinken. Op het moment dat het vuil allemaal bezonken is, trek ik de standpijpen open en het verontreinigde water loopt zo naar het riool.

In de tweede vortex is verder een spiraal gemaakt van verwarmingsbuis. Deze, gekoppeld aan de verwarmingsketel van de schuur, is in staat om de totale inhoud van de vijver met een halve graad per uur te verhogen. Dit bij een buitentemperatuur van -2 graden. Na deze twee vortexen komt het biologische gedeelte wat een inhoud heeft van 2200 liter. Het is een drie kamer filter van 2.20 meter lang, een meter breed en 80 cm diep. De eerste twee kamers zijn gevuld met Japanse matten. De laatste kamer met alfagrog. Dit materiaal ga ik in de toekomst vervangen aangezien ik hier toch niet helemaal tevreden over ben. Het blijft toch vuil vasthouden en is moeilijk schoon te maken. Ook is er nog een filter wat buiten in de tuin is geplaatst. Dit filter heeft altijd dienst gedaan als planten filter, met als uiteindelijk doel zoveel mogelijk nitraat te verwijderen. Inhoud van dit filter is 1600 liter. Deze filterbak 1.20 hoog is in het verleden gevuld geweest met een 4 tal soorten grind maar dit is niet goed bevallen.

Ondanks dat ik het water zowel van beneden naar boven alsook andersom heb laten lopen, krijg je uiteindelijk toch kanaal vorming. Ik heb diverse keren het filter in zichzelf laten draaien. Via de bodem afvoeren was het dan mogelijk al het vuil weg te laten lopen. Maar binnen de kortste keren ontstond er toch weer kanaalvorming. Door deze kanaalvorming kreeg ik op allerlei ongewenste plaatsen in het filter een enorme ophoping van modder en andere vuiligheid. Dit werd pas duidelijk wanneer ik de bak ging leeg halen. Ik denk dat dit de oorzaak is van de problemen die ik heb gehad met mijn vissen in het verleden. Ook ben ik van mijn draadalg probleem sinds het grind, en de overige modder en rommel verwijderd is.

Om toch een plantenfilter te hebben op mijn vijver heb ik vorig jaar een aparte bak aan de vijver gemaakt. Deze jacuzzi, zo genoemd door de niveaus die er in zijn aangebracht, heeft een inhoud van 2000 liter.

In de jacuzzi zwemmen geen vissen en deze bak is volledig gevuld met turf blokken en allerlei soorten waterplanten.

Door de plantenbak en de turf heb ik het gehele jaar door een constante Ph met waardes tussen de 7.5 en 8. Mijn oude plantenfilter is tegenwoordig gevuld met Japanse matten. Waar nog wat ‘‘zuurstof planten’’ op groeien.

Oud grindfilter

Alle filters en vortexen zijn voorzien van bodemafvoeren die middels standpijpen kunnen worden afgelaten. Ook de bodemafvoeren van de vijver zijn met standpijpen direct door te spoelen. Voor de zekerheid zijn tussen de standpijpen en de bodemdrains kranen gezet, waardoor er altijd een klep dicht gezet had kunnen worden.

Om de kamers goed te beluchten heb ik een tweetal luchtpompen ingezet. Per pomp een capaciteit van 20 liter. Door het gebruik van twee luchtpompen kan ik de lucht beter verdelen in het filtermedium, en mocht er eentje kapot gaan, is er altijd nog een tweede luchtpomp die gewoon verder gaat.

Mijn filter wordt gevoed door middels van het ‘‘gravity systeem.’’ De aanvoer naar de pomp toe komt vanaf de laatste filterkamer. Door vanuit deze kamer het water weg te zuigen ontstaat er een doorstroming in het filter. Dit heeft het grote voordeel dat de pomp in schoon water draait. Onderhoud en of schoonmaakbeurten heb ik dan ook niet. De aanvoer naar de pomp bestaat uit een 50 mm buis welke een zware CV pomp voedt (180 watt max.)

Het voordeel van dit soort pompen vind ik dat je het toerental kan regelen, onafhankelijk van winter-of zomergebruik. Vanuit de laatste filterkamer is nog een extra aanvoerbuis gemaakt met een extra pomp. Ik kan de doorstroom capaciteit hiermee nog verhogen. Maar ondanks het feit dat mijn aanvoer leidingen vanaf de bodem 110 mm doorsnee zijn voeren zij te weinig water aan. Dit komt doordat ik in de leidingen te veel haakse bochten gebruikt heb hetgeen teveel weerstand geeft in de aanvoer.

De extra pomp is wel aan het biologische filter gekoppeld en voedt vandaar uit mijn plantenfilter. Ik gebruik hem hoofdzakelijk in de winter. Ik kan dan mijn overige pompen uit zetten, zodat met deze pomp toch het volledige systeem kan circuleren. De circulatie pomp die de plantenbak voedt is aangesloten op een 110 mm buis die vanaf de skimmer komt. Tussen de pomp en de skimmer staat een Extrovieve. Deze zeef heeft het onderhoud aan mijn vijver nog gemakkelijker gemaakt.

Er zit een zeef in van 200 microcon die veel zweefvuil en andere ongewenste rommel uit mijn water haalt. Deze maak ik elke dag heel gemakkelijk schoon door met een blik, met een rubberen rand, over de zeef heen te gaan. Elke dag wordt zo een klein blik vol smurrie aan de vijver ontrokken. Verder wordt de vijver nog ondersteund door een 55 watt UVC lamp.

Als ik kijk naar het kostenplaatje, niet geheel onbelangrijk, verbruik ik in het hoogseizoen een kleine 500 watt per uur. Een voor mij aanvaardbaar verbruik. Met dit stroomverbruik voorzie ik het gehele systeem van zuurstof en water circulatie. De vijver zelf wordt belucht door een tweetal poreuze zuurstof slangen. In deze slangen is een massief stukje RvS geschoven, hierdoor blijft hij keurig op de bodem van de vijver liggen. De hiervoor benodigde lucht wordt geleverd door een olievrije compressor gekoppeld aan een buffertank.

Olievrije luchtcompressor

Door de aanschaf van een goede regelaar, blaas ik op deze wijze 300 liter lucht via de zuurstofsteen de vijver in. Sinds ik op deze manier lucht in het systeem breng, zijn mijn Koi veel actiever. In het verleden heb ik veel met luchtpompen gewerkt, maar de meeste membramen kunnen niet tegen de werkdruk van 0,2 atmosfeer en gaan dan ook snel kapot. Nu heb ik altijd een luchtvoorraad van 490 liter in huis. De buffertank wordt gevuld met een druk van 7 bar met een inhoud van 70 liter. De compressor is zo afgesteld dat hij aanslaat op het moment dat de druk 3 bar is gezakt. Dit houdt in de praktijk in dat hij eenmaal per uur aanslaat. Gedurende 2 minuten wordt de tank dan weer volledig gevuld. Het is altijd weer een mooi zicht om de gestage stroom luchtbellen omhoog te zien stijgen naar het oppervlak, alwaar zij uit elkaar spatten.

Het stroomverbruik is 1500 watt per uur, maar de compressor draait slechts 2 minuten, verbruik is derhalve slechts 50 watt. Dit is vergelijkbaar met een standaard luchtpomp. Indien er stroomuitval komt duur het bijna 2½ uur eer de tank volledig is leeggelopen. Ik zal dus ook niet direct in paniek raken mocht er een storing bij het nutsbedrijf zijn. Het is natuurlijk wel van groot belang dat de compressor pomp zelf olie vrij is, aangezien er absoluut geen olie in het water terecht mag komen. Denk maar eens aan de gevolgen die dit kan hebben voor de vissen….

Via een van de lezingen van onze vereniging ben ik in aanraking gekomen met Ozon.

Verdere informatie in ons huisblad KOI las ik daarom ook steeds met zeer veel belangstelling. Vanaf het eerste moment heb ik altijd waarde gehecht aan de mogelijkheden die Ozon bied als aanvulling op het systeem. Voornamelijk het verwijderen van de kleurstoffen uit het water en het doden van de rondzwevende parasieten vind ik nog steeds het grootste voordeel van Ozon. Ik ben zelf inmiddels in het bezit van een 7 grams Ozon generator van Estrad. Hoewel deze Ozon apparaten een paar stuivers kosten, ben ik uitermate tevreden over deze generator. Wel gebruik ik de installatie uitsluitend als ondersteuning (maximaal 3 uur per dag en dit niet dagelijks.)

Wel hebben wij zelf de nodige proeven gedaan met een reactor buis. Na veel proberen is er een reactor buis gemaakt, waarbij er een zeer lange contacttijd is tussen het water en Ozon en ook nog eens de volledige capaciteit van de pomp gebruikt wordt. In het kort de werking: Het water komt binnen via een tweetal venturi’s. Op een van de venturi’s is de aanvoer van de ozongenerator aangesloten. Een flow van ongeveer 38 liter lucht/ozon mengsel per minuut behoort hierdoor tot de mogelijkheden. De tweede venturi is aangesloten onderaan bij de ozonzuiveraar. Hier vandaan wordt nogmaals een Ozon/luchtmengsel de tweede buis in geblazen. De ozon zuiveraar is gevuld met actieve kool en heeft als doel de eventuele restozon af te breken, voordat dit mengsel met de buitenlucht in contact komt. Totale contact lengte water ozon is per buis ongeveer 2½ meter.

Na een intensieve vernieuwing komt het water van de twee buizen bij elkaar in een centrale buis. Hiervandaan loopt het water via de centrale buis naar een eiwit afschuimer waarna het via de UVC lamp naar de vijver gaat. Contact tijd Ozon/water is dan 13 meter geweest. Via mijn nieuwe plantenvijver loopt het geozoniseerde water de vijver in. En gezien er geen reactie is waargenomen bij de vissen, en er tevens geen ozonluchtjes meer zijn waar te nemen, draait dit systeem sinds een jaar naar volle tevredenheid.

Enige wat ik nog verder zou willen aanpassen is een reservoir of filter waarmee ook het laatste (rest) Ozon, voordat het naar de vijver terug gaat, uit het water verwijderd kan worden. We hebben wel testjes gedaan, maar al deze zijn nog niet naar mijn zin. Of de actieve kool is te fijn, waardoor er verstopping ontstaat, of er is niet voldoende contact met het water. Tevens spoelt het de vijver in. Ik houd mij graag aanbevolen voor aanvullingen of advies op dit gebied. Voor zover ik weet is er nog weinig bekend op welke manier je het best het geozoniseerde water terug het systeem in kan laten lopen. Wellicht zijn er anderen die er wel oplossingen voor hebben.

Inmiddels draait op dit moment alles naar tevredenheid. De vorige jaar gebouwde quarantaine ruimte heb ik gelukkig nog niet nodig gehad. Ik had achter de schuur een stuk ruimte over, waar sinds vorig jaar een tweetal bakken staan. Eentje van bijna 4000 liter inclusief filter en de andere van 1300 liter. Beide apart gefilterd. Uiteraard goed geïsoleerd waardoor het geheel goed te verwarmen is.

Quarantaine bak

Toch loop ik nog met plannen rond om de vijver nog een keer te verplaatsen. Naar een ander gedeelte van de tuin en wel om twee redenen: De eerste reden is de overkapping. Het is elk jaar weer een probleem om een goede en makkelijk op te zetten overkapping te maken.

Overkapt

Onder de overkapping kon je zitten.

Dit omdat de ronde vormen en het grote oppervlak niet al te eenvoudig zijn om te overdekken. Hierdoor heb ik plannen om de volgende vijver rechthoekig te maken. Ook ben ik hierdoor in staat de eerder gemaakte fouten te herstellen (gelijmde moffen, geen isolatie). Ook zit ik in dubio tussen bodemdrains of zijdoorvoeren. Ik wil namelijk graag een laagje zand of ander materiaal op de bodem leggen, al is het alleen maar voor het zicht. Wel veel werk, en het moet technisch perfect in elkaar steken, dus daar moet nog een wintertje over geslapen worden.

Graag wil ik de NVN bedanken voor de leerzame stukken die regelmatig in het blad verschijnen. Uiteraard sta ik open voor eventuele op of aanmerkingen.